Gazeteci Nazlı Mumay ile internet yayıncılığını konuşuyoruz!

Röportaj / 07.06.2021
Gazeteci Nazlı Mumay ile internet yayıncılığını konuşuyoruz!

“İnsanlar artık yazı okumuyor ve her şeyi hızlı tüketiyor. Bu yüzden videolu içerikler her zaman tercih ediliyor. Özellikle çok boğmayan, kısa, içerisinde hap bilgilerin olduğu videolar daha çok izleniyor. Ayrıca bir olayı, durumu, bilgiyi insanlar görerek, izleyerek, şahit olarak öğrenmek istiyor. Bu yüzden yazılı içeriğe göre videolu içerik her zaman daha ön plandadır.” Deneyimli gazeteci Nazlı Mumay…

Redcet’te bugün gazeteci Nazlı Mumay ile internet yayıncılığını konuşuyoruz.

Kısaca iş geçmişinizden bahseder misiniz?

Selçuk Üniversitesi’nde okurken üniversitemizin iletişim fakültesi öğrencileri için oluşturduğu, karasal yayın yapan uygulama televizyonu olduğunu öğrendim. Hemen başvurdum ve program biriminde stajyer olarak başladığım Üniversite Televizyonu’nda (ÜNTV), program içerik editörü ve muhabir olarak 1 yılımı geçirdim. Aynı yıl yine üniversiteye bağlı olan Radyo Üniversite’de radyo yayıncılığı eğitimi aldım. 2. senemde ise haber merkezine geçtim ve orada da haber yazmayı, haberi seslendirmeyi vs. öğrendim. Daha sonra sahaya çıktım. Bir süre haber muhabiri olarak çalıştıktan sonra yine aynı kanalda haber spikeri olarak devam ettim. Haber spikerliği yaparken tabi ki muhabirliği de bırakmadım. Gündüz haber peşinde koşarken akşam da haber bülteni hazırlayıp sundum. Toplamda 2 buçuk yıllık Üntv deneyimimden sonra Konya’da ulusal yayın yapan Kontv televizyon kanalında haber muhabiri ve haber perfore seslendirmeni olarak çalışmaya başladım.

Okulum bittikten sonra İstanbul’a ailemin yanına dönmek durumunda olduğum için Kontv’den ayrıldım. İstanbul’a döndüğümde ilk olarak spikerlik-sunuculuk eğitimi almaya başladım. Kursa devam ederken Flash Tv’nin ana kumandaya stajyer aradığı ilanını gördüm ve başvurdum. Orada 1 ay ana kumandada yayın arkasını öğrendikten sonra haber merkezine geçtim. Bir süre haber merkezinde çalıştıktan sonra gündeme ilişkin halk röportajlarından oluşan “Ne Diyorsunuz” isimli programı başlattık ve hafta içi her akşam yayınlanan programı hazırlayıp sundum. Daha sonra, Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı birçok önemli organizasyonda canlı yayın gerçekleştiren Altus firmasının, Yenikapı mitinginde görev alacak mubabir aradığını öğrendim ve spikerlik-sunuculuk eğitimi aldığım hocam beni o firmaya önerdi. 2 yıla yakın Altus firmasının muhabiri olarak ulusal ve yerel kanallara canlı bağlantılar gerçekleştirip Yenikapı iskelesindeki seçim atmosferini aktarmaya çalıştım. O yayınlardan birinde beni izleyen Gaziosmanpaşa Belediyesi Basın Danışmanı bana iş teklifinde bulundu ve 3 yıla yakın bir süre Gaziosmanpaşa Belediyesi’nde editör, muhabir ve seslendirmen olarak çalıştım. Orada belediye başkanının programlarını takip ederek haberini yaptım, belediyenin aylık bültenlerini ve broşürlerini hazırladım. İlçede yaşayıp farklı hikayeleri olan vatandaşlarla özel haberler gerçekleştirdim. Ayrıca haber videoları ve tanıtım filmleri hazırlayıp seslendirdim. Yoğun bir yerel seçim dönemi geçirerek çok iyi deneyimlere sahip oldum. Oldukça verimli geçen 3 yılın ardından kariyerime Akşam Gazetesi’nin dijital medya biriminde (aksam.com.tr) devam ettim.

Şu an Marmara Üniversitesi Radyo, TV ve Sinema Anabilim Dalında yüksek lisans yapmaktayım. Tez konum ise “Haber Yayıncılığında Yeni Yönelimler”. Yüksek lisans eğitimimin verdiği yoğunluktan dolayı iş hayatıma ara verdim fakat yine medyanın içinde tezime katkıda bulunacak araştırmalar yapmaktayım. Bu yoğunluğum da bitmek üzere. Bu aralar iş görüşmelerim olduğu için yakın zamanda kısmet olursa tekrar mesleğimi yapmaya başlayacağım.

İçerik üretimi ve yayınında videolu içerik yayınlamanın önemi nedir?

İnsanlar artık yazı okumuyor ve her şeyi hızlı tüketiyor. Bu yüzden videolu içerikler her zaman tercih ediliyor. Özellikle çok boğmayan, kısa, içerisinde hap bilgilerin olduğu videolar daha çok izleniyor. Ayrıca bir olayı, durumu, bilgiyi insanlar görerek, izleyerek, şahit olarak öğrenmek istiyor. Bu yüzden yazılı içeriğe göre videolu içerik her zaman daha ön plandadır.

Haberleri video olarak sunmanın internet haber sitelerine katkısı nedir?

Daha fazla ön plana çıkmalarını ve insanların o sitede daha fazla kalmasını sağlıyor. İçinde yaşadığımız dijital çağın en büyük gerekliliği hızlı olmaktır. Bugün medya kuruluşları klasik haber yazım tekniklerinin dışına çıkıp, okuyucusuna ve izleyicisine haberi ‘hap’ şeklinde vermenin yollarını aramaktadır. Bu nedenle, yeni haber sunum teknikleri geliştirmek şart olmuştur. Sosyal medyadaki okuyucuları, bulundukları platformlardan uzaklaştırıp haber sitelerine yönlendirmek, yeni medya ortamında artık hiç olmadığı kadar zordur. Çünkü kendilerini aldatıcı haber başlıklarıyla, merak unsuru uyandıran ‘İnternet gazeteciliği teknikleriyle’ ‘tık’a zorlamayan, haberi, onların bulundukları sosyal medya mecralarında yeni medya hikâye anlatıcılığı yöntemleriyle sunan alternatifleri vardır. Bu da kısa sosyal ve mobil videolardır. Bu tür videolar, kullanıcılara hem zaman kazandırmakta hem de gündeme hızlı bir şekilde ulaşıp haberlere hakim olmalarını sağlamaktadır. Bu durum da tabi ki internet haber sitelerine katkı sağlamaktadır.

Haberleri video olarak kurgularken nelere dikkat edilmeli?

En can alıcı nokta en başta verilmeli fakat çok fazla ayrıntıya girmeden, ki kullanıcı videoyu merak etsin ve sonuna kadar izlesin. Ayrıca haberin konusunun belirlenip açıklayıcı metinlerle hazırlanarak alt yazı ve müzikle okuyucuya aktarılması çok önemlidir. Bu tür videolar, kullanıcılar tarafından daha çok tercih edilmektedir. Çünkü haberde sunulan bilgi, kısa cümlelerle akıcı bir şekilde aktarılırken habere konu olan görüntüler ise galeri video şeklinde sunulmaktadır. Eğer uzun videolar yapılacaksa izleyicinin videoda daha uzun kalmasını sağlayabilmek amacıyla haber güçlendirici grafiklerle desteklenmelidir.

Sizce video içerik mi üretmek mi avantajlı yoksa metin içerik mi?

İkisinin de kıymeti farklı olmakla birlikte video içerik üretmenin daha avantajlı olduğunu düşünüyorum ben. Çünkü biraz önce de bahsettiğim gibi insanlar uzun yazıları okumuyor.

Çalıştığınız internet sitesinde en çok hangi tür videolar izleniyor?

Daha önce çalıştığım haber sitesinde insanlar eğlenceli ve dikkat çekici haberleri daha fazla izliyordu. Ayrıca içerisinde bir insan hikayesi bulunan haberler de çok izlenirdi. Bir de pandemi döneminde Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın açıklamaları her zaman en çok izlenen videolar arasına girerdi. Hala da öyledir eminim ki.

Koronavirüs internet yayıncılığını nasıl etkiledi?

Bu süreç, uzun süredir konuşulan dijital dönüşümü de hızlıca beraberinde getirdi. İnsanlar internette eskisinden daha fazla vakit geçirmeye başladı. Insatgram’dan canlı yayın yapmaya başlayanların olması, bazı gazetecilerin ve programcıların farklı içeriklerle Youtube’da içerik üretip yayın yapması bu alanda da ayrı bir mecra oluşturarak içerik çeşitliliğini arttırdı. Bu dönemde bireysel anlamda yapılan yayınlar artmış olup daha az maliyetli yayıncılık ön plana çıkmıştır. Konuklar stüdyoya gitmeyip, uzaktan bağlantı ile canlı yayınlara katıldı. Basılı gazeteler zaten dayanamayıp kapanmış, televizyon yayıncılığında da spikerler evden yayın yapmaya başlamıştır. Bunlar hep internet sayesinde oldu ve internet yayıncılığında rekabet daha fazla artarak medya kuruluşları her gün farklı içeriklerle kullanıcıların karşısına çıkmaya çalıştı. Bu dönemde niş haberler daha fazla karşımıza çıkmıştır. Her ne kadar salgın küresel de olsa, okurlar mahallelerinde ne olup bittiğini öğrenmek istemektedir. Bu nedenle yerel haberler kriz zamanlarında da önemini fazlasıyla korumuştur. Bu gelenek dev medya şirketlerinin  haber platformlarını ileride daha da çeşitlendirip, podcast, internet haber bültenleri gibi farklı biçimlere bölerek erişime sunacakları tahmin edilmektedir. Ki şimdiden bu yönteme başvurmaya başladı bazı haber kuruluşları.

Haber sitelerinde en çok hangi haberler ilgi görüyor Sizce? Neden?

İnsan hikayeleri, SEO içerikli haberler, son dakika kriz haberleri ve eğlenceli içerikteki haberler insanların ilgisini daha çok çekiyor. Çünkü insanlar internete ya bir şeyler öğrenmek için girer ya da eğlenmek, kafa dağıtmak için girer. Bu yüzden bu tür haberler daha çok ilgi görüyor.

Sosyal medya mecraları haber sitelerini Sizce nasıl etkiledi?

Çoğumuz sosyal medyada olduğumuz için kimse özellikle bir internet sitesine girip de haber takip etmiyor artık. İnsanlar haberleri sosyal medyadan öğreniyor. Devlet yetkilileri bile yeri geldiğinde sosyal medyadan açıklama yapıyor. İnternet siteleri de haliyle o açıklamaları sosyal medyadan takip edip haberleştiriyor. Kendi siteleri tıklansın diye örneğin dikkat çekici bir videonun bir kısmını Instagram stroy’de paylaşıp devamı için insanları siteye yönlendiriyor. İnternet siteleri artık sosyal medya ile entegre bir biçimde içerik üretmektedir.

Çok izlenen bir video hazırlamak için ne tür çalışma ve hazırlıklar yapılmalı?

Videonun konusu belirlenmeli ve o konuya uygun görüntüleri kullanılmalı. Ayrıca video uzunsa açıklayıcı grafiklerle desteklenmeli. Belki bir müzik ve alt yazı kullanılmalı. Yani videonun içeriğinin dolu dolu olması gerekmekte ve insanları sıkmamasını sağlayacak içeriklerin hazırlanmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

İyi bir haber sitesinde, gazete ve dergilere oranla daha fazla haber var. Sizce çok haber mi girmek önemli yoksa kaliteli haber mi?

Kesinlikle kaliteli haber girilmeli. Çok haber girmek demek niceliğin çoğalmasıyla niteliğin düşmesi demektir. İnsanlar kaliteli içerik arıyor, kaliteli ve doğru içerikler o sitenin güvenilirliğini de arttırıyor.

İnternet haber sitelerinin geleceğini nasıl görüyorsunuz?

Clickbait yani tık haberciliği yapmayan tüm haber siteleri uzun süre kalıcı olacak ama tık tuzağı kuranlar zamanla güvenilirliğini kaybedip yok olmakla yüz yüze gelecekler.

Okurlarınızdan mutlaka siteyle ilgili, yayınlanan haberlerle ilgili sorular geliyordur. Sitenizde yayınlanan videolara okurlardan en çok ne tip sorular geliyor mesela?

Tabi o yorumlara, sorulara çalıştığım kurumda ben pek bakmıyordum, ilgilenen arkadaşlar farklıydı ama birkaç tane denk geldiğim sorulara değinecek olursam insanlar genelde haberin içeriğiyle ilgili sorular soruyor ya da farklı bir haber sitesinde verilen bir detay bizim sitede verilmediğinde hemen fark edip soruyorlardı “bundan neden bahsetmediniz” diye veya tam tersi bizde verilen bir detay başka sitede verilmediyse teşekkür edenler oluyordu.

Bildiğiniz gibi haber sitesi okurları haberlerin altına yorumlar yapabiliyor, aynı habere yorum yaparken, okurlar kendi aralarında tartışıyorlar, hatta kavga ediyorlar. Okurlarınızla ilgili bir anınızı bizimle paylaşır mısınız?

Yaptığım haberlerden birinde ABD Senatosu’nun açılışında Kur’an-ı Kerim okunmuştu ve bir okurumuz  “Bu gerçek mi?” diye sormuştu. Bir başka okur da ona cevaben “ABD Başkanı’nı görmüyor musun, Kur’an sesini duymuyor musun?” diye karşılık vermişti. Halbuki o okur şaşkınlığından o soruyu sormuş olabilir. Sonuçta ABD Senatosu’nda Kur’an okunuyor. Her zaman olan bir durum değil ama insanlar yine de gözlerine, kulaklarına inanamayıp soruyordu gerçek mi diye. Diğer insanlar da onlara karşı çıkıyordu görmüyor musun duymuyor musun diye…

Türkiye’nin herhangi bir yerinde gerçekleşen bir olay, sıcak bir gelişme, internet sayesinde son dakika haberi olarak tüm Türkiye’ye hatta dünyaya anında ulaştırılabiliyor. Bu aslında hem çok güzel, hem çok tehlikeli; hız ve rekabetin habercilikteki önemini fazlasıyla arttıran bir durum. Peki haberin gerçekliğini / kaynağını doğrulamak konusunda taviz vermeme sorumluluğu nasıl kazanılacak? Bunun sistematiğini nasıl sağlanabilir?

Dijital yayıncılıkta habercilik çok tehlikeldir. Vatandaş gazeteciliği olduğu sürece gazeteciliğin altı düzgün doldurulmazsa, gazeteci nedir, gazeteci kimdir sorularının tanımı doğru bir şekilde bilinmezse insanlar sosyal medyadaki her habere inanmak durumunda kalacaktır. Habercilikte hız önemli evet ama güvenilirlik daha önemlidir. Siz insanlara doğru bilgi vermedikten sonra hızın da bir önemi kalmıyor. “İlk şu site geçti haberi çok hızlılar” lafını duymak için ilk elde ettiğiniz bilgiyi araştırmadan servis ederseniz sonrasında sizin paylaştığınız bilgiyi çürütecek başka bir bilgi yayınlandığında bu sefer güvenilirliğinizi de yitiriyorsunuz. Bu yüzden haberi doğru süzgeçten geçirip iyice araştırarak vermek çok önemlidir.

Dijital gazetecilik denince ne anlamalıyız? Dijital gazetecilik ve ‘geleneksel’ gazetecilik arasındaki farklar nelerdir sizce?

İnternet gazeteciliği ile geleneksel gazetecilik arasındaki en büyük farklardan birisi de “hız”dır. İnternet ortamında, bilgiyi daha çok kişiye daha kısa zamanda ulaştırabilirsiniz. Fakat güvenilirlik açısından geleneksel medya hala güvelirliğini korumaktadır dijital gazeteciliğe göre.

Dijital teknolojiler sayesinde artık gazetecilik yapmak eskiye göre daha mı kolaylaştı? Dijital gazeteciliğin en büyük dezavantajları neler? Hangi konularda dikkatli olmak gerekiyor? Diğer bir deyişle, dijital gazetecilik farklı standartlar gerektiriyorsa bunlar neler olmalı?

Dijital teknolojiler sayesinde gazetecilik eskiye göre daha da kolaylaştı. Akıllı telefonlara indirilen uygulamalar sayesinde internet erişimi bulunan herhangi bir noktadan birkaç saniye içinde canlı yayın gerçekleştirilerek, önemli olaylar haber merkezlerine oluş anında ulaştırılmaktadır. Mobil canlı yayın cihazlarıyla yayın yapan muhabirler ise bu sayede görüntüleri çözünürlük kaybına uğramadan sisteme aktarabilmektedir. Telefonla yapılan yayına göre daha avantajlı olan kameralı yayınlarda profesyonel ses kaydı ve ışık kaynaklarını verimli kullanmak mümkün olmaktadır. Telefonla yapılan yayını dijital gazeteciliğin dezavantajı olarak söyleyebiliriz çünkü dediğim gibi görüntülerin çözünürlük kaybı, ses kalitesi vs. yayını da olumsuz etkilemektedir. Özellikle de vatandaş gazeteciliğiyle birlikte görüntülerin kalitesiz olduğunu görmekteyiz. Hangi konularda dikkatli olmak gerekiyor sorusuna gelirsek sosyal medyaya düşen her görüntüye inanmamamız ve iyice araştırıp süzgeçten geçirdikten sonra yayınlamamız gerekiyor. Bu konuda oldukça dikkatli olmak şart.

İnternet gazeteciliğinin kanundaki yeri nedir? Yaşadığınız hukuki sorunlardan bahseder misiniz biraz da?

Ben herhangi bir hukuki sorun yaşamadım fakat basın kanunundaki her madde internet gazeteciliğinde de geçerli olmalı diye düşünüyorum.

Geleceğin yeni medya düzeni içerisinde internet gazeteciliğinin yeri sizce ne olacak?

Bence sosyal medya haberciliği önemini arttıracak ve güvenilir internet siteleri yoluna devam edecek ama tık haberciliği yapan siteler zamanla yok olacak.

İnternet haberciliğinin ivme kazandığı, hatta nerdeyse zirve yaptığı şu günlerde gazete haberciliğinin ve dergiciliğin internet haberciliğiyle yarışması zor, değil mi?

Zor tabi ki. Bu yüzden benim öngördüğüm basılı gazeteler birer birer kapanacak, dergiler de artık dijitale doğru kaymaya başladığı için e-dergi olarak yoluna devam edecek.

iPad ile popülerleşmeye başlayan tablet kullanımı sizce gazeteciliği ve okuma alışkanlıklarını nasıl etkileyecek?

Gazeteler mobile indi artık bu yüzden tabletten gazete okuma alışkanlığı da yavaş yavaş azalıyor gördüğüm kadarıyla.

İnsanlar haberleri sosyal medyadan takip ediyor, sizce sosyal medya mecraların önemini azalttı mı?

Mecralardan kastınız internet siteleri olsa gerek. Bu soruya anladığım şekilde cevap vermem gerekirse sosyal medya, internet sitelerine olan ziyareti azaltabilir. İşte bu yüzden internet sitesine sahip medya kuruluşları, haberi ilgi çekici ve merak uyandırıcı hale getirip sitenin linkiyle birlikte sosyal medyada paylaşarak kullanıcıları siteye yönlendirip sitenin yeniden canlandırılmasını sağlamaya çalışıyor.

Size göre haber sitelerinin sorunları nelerdir?

Yalan ve abartı haberlerle sırf tıklanmak için pek çok haber kuruluşu, kamu yararına yapılan gazetecilikten uzaklaşarak fast-food haberlere, sayfa görüntülenme sayısını arttıracak cezbedici, umut vadeden, “şok gelişme” başlıkları taşıyan ancak anlamsız magazin haberler ve fotoğraflardan ibaret olan haberlere yönelmiştir. Bu olgunun en aşırı dışavurumu, gerçek haberler gibi görünecek şekilde tasarlanmış yanlış bildirimlerle site trafiğini arttıran sahte haber sitelerinin oluşturulması ve bunların sosyal iletişim ağlarında geniş bir şekilde yayılması olmuştur. Bu durum haber sitelerinin bana göre en büyük sorunudur.

Değişen teknolojinin ve internetin değiştirdiği şartları düşününce genç gazeteci adaylarına mesleki başarı için neler önerirsiniz?

Artık herkesin elindeki telefonla içerik üretebildiği bir dünyada yaşıyoruz. Bu yüzden iletişim fakültesinden yeni mezun kardeşlerimin, izlenme oranları ve reklam gelirlerinin azaldığı geleneksel medyada iş aramalarına gerek yok. Her teknik bilgiyi internetten öğrendiğimiz bu dönemde kendilerini geliştirip içeriklerini üretmelerini ve dijital medyada milyonlarca kişiye sunmalarını öneriyorum. İlla geleneksel medyada çalışmak istiyorlarsa da yine dijitalde kaliteli içerik üretirlerse zaten fark edileceklerdir bir süre sonra geleneksel medyadan da kendilerine teklif gelecektir. Fakat mezun olup olmaz geleneksel medya kuruluşlarına başvururlarsa olumsuz dönüş alma ihtimalleri olduğu için umutsuzluğa kapılma riskleri çok yüksek. Bu yüzden özellikle iletişim fakültesinde okuyan genç kardeşlerime önerim; dijital alanda kendilerini geliştirmeye çalışsınlar, geleneksel medya düşünenlerse bir yerel kanala veya gazeteye girerek staj yapsın, deneyim sahibi olsun ve iyi çevre edinsinler. Bu üç şey mezun olduktan sonra onlara çok farklı kapılar açacaktır.

Kesinlikle öncelikleri para olmasın, öncelikleri kendilerini geliştirmek ve nasıl kaliteli içerik üretirim sorusuna cevap bulmak olsun. Zamanla zaten kazançları da olacaktır. Bir de sabırlı olsunlar.

Ayrıca bu sektörde usta-çırak ilişkisi de önemlidir. Ne kadar çok şey bilirlerse bilsinler kendilerini üstün görmesinler çünkü bu sektör sürekli öğrenmeye, bir şeyler öğretmeye açık bir sektördür.

Eklemek istedikleriniz:

Benim için keyifli bir röportaj oldu. Bu fırsatı sunduğunuz için teşekkür ederim. Başarılarınızın devamını dilerim.

Çok teşekkür ederiz Nazlı Hanım…

E-Bülten